جانشینی ارز

جانشینی ارز زمانی اتفاق می‌افتد که ریال کارکرد اصلی خود یعنی «ذخیره ارزش» را از دست می‌دهد. در این وضعیت، مردم و کسب‌وکارها احساس می‌کنند نگه داشتن پول نقد در بانک یا کیف پول، باعث آب شدن دارایی‌شان می‌شود؛ بنابراین برای فرار از تورم، به سمت ارزهای معتبرتر مثل دلار یا حتی تتر می‌روند تا ارزش دسترنج‌شان در طول زمان ثابت بماند.

این پدیده در ایران بسیار ملموس است؛ مثلاً وقتی قیمت مسکن، خودرو یا حتی برخی خدمات تخصصی به جای ریال، عملاً با نوسانات دلار سنجیده می‌شود، یعنی جانشینی ارز در ذهن بازار رخ داده است. این اتفاق باعث می‌شود تقاضا برای دلار همیشه بالا بماند و با کوچک‌ترین جهش ارزی، هزینه زندگی تمام جامعه بلافاصله گران شود؛ چرا که در این حالت، ریال دیگر مرجع اصلی تعیین ارزش کالاها نیست و صرفاً به ابزاری برای پرداخت‌های خرد روزمره تبدیل شده است.