ناترازی منابع و مصارف
ناترازی منابع و مصارف به زبان ساده یعنی دخل و خرج دولت با هم نمیخواند. وقتی دولت در سند بودجه تخمین میزند که از فروش نفت و دریافت مالیات مبلغی بهدست میآورد، اما در عمل این درآمدها محقق نمیشود یا هزینههای جاری مثل حقوق و دستمزد بیش از پیشبینیها بالا میرود، یک شکاف بزرگ ایجاد میشود که به آن ناترازی میگوییم. این وضعیت نشاندهنده این است که ساختار مالی کشور بیش از توان واقعیاش هزینه میتراشد. این ناترازی مستقیماً به جیب مردم وصل است. وقتی دولت با کمبود پول مواجه میشود، یا باید از بانک مرکزی قرض بگیرد یا از بانکها وام بخواهد؛ هر دو مسیر در اقتصاد ایران به رشد نقدینگی و در نهایت گرانی کالاها ختم میشود. برای مثال، وقتی هزینهی سنگین یارانههای انرژی با درآمدهای واقعی دولت جور در نمیآید، دولت ناچار میشود برای جبران این ناترازی به روشهایی متوسل شود که نتیجهاش کاهش قدرت خرید و افت ارزش ریال در برابر دلار است.
چرا الان مهم است
تازهبا وعدهٔ افزایش یارانههای کالابرگی متناسب با تورم، بحث ناترازی دوباره داغ شده است. دولت در دوراهی سختی قرار دارد: از یک سو باید فشار معیشتی را با هزینههای جدید کم کند (مصارف) و از سوی دیگر با محدودیت درآمدی روبروست. این شکاف میان وعدههای رفاهی و واقعیتِ دخلِ دولت، هستهٔ اصلی چالشهای بودجهای امروز ایران است.
آخرین اخبار با این مفهوم

وعده پزشکیان برای افزایش کالابرگ متناسب با تورم و اولویت رفاه بر رشد اقتصادی صرف
پزشکیان با تأکید بر افزایش کالابرگ بر اساس تورم، رفاه عمومی را بر رشد اقتصادی عددی اولویت داد.
۳۱ خرداد ۱۴۰۵