قرارداد ساخت، بهره‌برداری و مالکیت (BOO)

قرارداد ساخت، بهره‌برداری و مالکیت یا همان BOO روشی است که در آن دولت برای اجرای پروژه‌های بزرگ و پرهزینه، از توان مالی و فنی بخش خصوصی استفاده می‌کند. در این مدل، شرکت سرمایه‌گذار تمام مراحل طراحی و ساخت را انجام می‌دهد و پس از راه‌اندازی، برخلاف قراردادهای رایج که پروژه بعد از مدتی به دولت برمی‌گردد، مالکیت آن را برای همیشه حفظ می‌کند. در واقع دولت با این کار، ریسک ساخت و نگهداری را به بخش خصوصی منتقل کرده و خودش فقط نقش ناظر و خریدار تضمینی محصول را ایفا می‌کند.

در اقتصاد ایران، این مدل را بیشتر در ساخت نیروگاه‌های برق و تصفیه‌خانه‌های آب می‌بینیم؛ جایی که دولت بودجه کافی برای ساخت ندارد و از شرکت‌های بزرگی مثل مپنا یا سرمایه‌گذاران خصوصی می‌خواهد با هزینه خودشان نیروگاه بسازند. برای شما به عنوان شهروند، این قراردادها یعنی پایداری بیشتر شبکه برق یا آب بدون اینکه دولت مجبور شود برای تأمین بودجه آن‌ها پول چاپ کند یا مالیات‌ها را ناگهانی افزایش دهد. با این حال، چون دولت متعهد می‌شود محصول این پروژه‌ها را تا سال‌ها با قیمت مشخص بخرد، مدیریت صحیح این قراردادها برای جلوگیری از بدهی‌های سنگین دولتی در آینده بسیار حیاتی است.