عقلانیت

عقلانیت اقتصادی به این معنا نیست که همه مردم دانشمند یا ماشین‌حساب‌های هوشمند هستند، بلکه یعنی هر فردی تلاش می‌کند با توجه به داشته‌ها و فهم خود از بازار، بهترین مسیر را برای رسیدن به هدفش انتخاب کند. در واقع، ما فرض می‌کنیم هیچ‌کس عمداً به ضرر خودش کار نمی‌کند و اگر شرایط محیطی مثل قیمت‌ها یا قوانین تغییر کند، آدم‌ها هم رفتارشان را برای سازگاری با شرایط جدید و حفظ منافعشان تغییر می‌دهند.

در فضای اقتصادی ایران، عقلانیت معمولاً خودش را در قالب رفتارهای دفاعی نشان می‌دهد. مثلاً وقتی تورم شتاب می‌گیرد، هجوم مردم برای خرید طلا، ارز یا کالا، برخلاف تصور عمومی یک رفتار احساسی نیست، بلکه واکنشی کاملاً عقلانی برای جلوگیری از سقوط ارزش دارایی است. در واقع مردم با نگاه به واقعیت‌های سفره خود، منطقی‌ترین راه را برای بقای مالی انتخاب می‌کنند. درک این مفهوم به ما می‌گوید که برای تغییر رفتار مالی جامعه، نمی‌توان به نصیحت یا دستور متوسل شد، بلکه باید ریشه‌های اقتصادی که آن رفتار را منطقی کرده است تغییر داد.