زیرمیزی

زیرمیزی در واقع نوعی مالیاتِ پنهان و غیرقانونی است که شهروند برای عبور از موانع بوروکراتیک یا دریافت خدماتی که قانوناً حق اوست، به واسطه‌ها یا مجریان می‌پردازد. این پول در هیچ سند رسمی ثبت نمی‌شود و چون از نظارت دستگاه‌های بازرسی خارج است، باعث ایجاد بازارهای سیاه در دل نهادهای رسمی می‌شود. وقتی ساختار پاداش و جزا در یک اداره یا سازمان شفاف نباشد، زیرمیزی به راهکاری برای «خریدن زمان» یا «تسهیل امور» تبدیل می‌شود.

در اقتصاد ایران، ملموس‌ترین مثال زیرمیزی را می‌توان در بخش درمان و برخی پروژه‌های ساختمانی دید؛ جایی که بیمار برای انجام یک عمل جراحی توسط پزشکی خاص، ناچار به پرداخت مبلغی جدا از هزینه بیمارستان می‌شود، یا سازنده برای گرفتن مجوز پایان‌کار، به پرداخت‌های غیررسمی روی می‌آورد. این اتفاق مستقیماً قدرت خرید خانواده‌ها را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود کسانی که توان مالی کمتری دارند، از دسترسی به خدمات باکیفیت محروم بمانند. در نهایت، رواج زیرمیزی هزینه زندگی را برای همه گران‌تر کرده و اعتماد به نظام اقتصادی را از بین می‌برد.