حق عبور بی‌ضرر

حق عبور بی‌ضرر یک قاعده بین‌المللی است که به کشتی‌های تمام کشورها اجازه می‌دهد از آب‌های نزدیک به ساحل یک کشور دیگر عبور کنند، به شرطی که آرامش، نظم و امنیت آن منطقه را مختل نکنند. در واقع، کشور ساحلی مالک آن آب‌هاست اما نمی‌تواند جلوی حرکت کشتی‌های تجاری یا نفت‌کش‌هایی را که فقط قصد رد شدن دارند و فعالیت نظامی یا جاسوسی انجام نمی‌دهند، بگیرد.

برای اقتصاد ایران که بخش بزرگی از درآمدش به فروش نفت و واردات کالاهای اساسی از طریق خلیج فارس و تنگه هرمز وابسته است، این مفهوم حکم شاهرگ حیاتی را دارد. اگر این حق نادیده گرفته شود یا امنیت مسیر به خطر بیفتد، هزینه بیمه کشتی‌ها و حمل‌ونقل دریایی به شدت بالا می‌رود که نتیجه مستقیم آن گران شدن کالاهای وارداتی در بازار تهران و سخت‌تر شدن وصول درآمدهای ارزی دولت است. حفظ این حق، تعادلی میان اقتدار دریایی ایران و تداوم چرخ اقتصاد ملی ایجاد می‌کند.