ترکیب ارگانیک سرمایه

ترکیب ارگانیک سرمایه در واقع ترازوی بین ابزار و انسان در فرآیند تولید است. وقتی یک کارخانه به‌جای استخدام ده کارگر جدید، یک دستگاه تمام‌اتوماتیک وارد می‌کند، ترکیب ارگانیک سرمایه‌اش بالا می‌رود. به زبان ساده، این مفهوم توضیح می‌دهد که چه مقدار از کل سرمایه صرف خرید مواد اولیه و تکنولوژی شده و چه مقدار از آن به عنوان حقوق و مزایا به جیب کارگران می‌رود تا یک کالا یا خدمت خلق شود.

در اقتصاد ایران این موضوع مستقیماً با امنیت شغلی و قدرت خرید مردم گره خورده است. مثلاً وقتی یک واحد تولیدی در شهرک صنعتی شمس‌آباد خط تولیدش را رباتیک می‌کند، نیاز به کارگر ساده کم شده و هزینه نگهداری ماشین‌آلات جایگزین دستمزد می‌شود. چون خرید این تجهیزات در ایران معمولاً وابسته به قیمت دلار است، بالا رفتن این ترکیب باعث می‌شود هزینه تمام‌شده کالا به‌شدت به نوسانات ارزی حساس شود. در نتیجه، تغییر در این ترکیب می‌تواند هم باعث بیکاری بخشی از نیروهای کار شود و هم با هر جهش ارزی، قیمت کالای نهایی را برای مصرف‌کننده ایرانی گران‌تر کند.