ارز چندنرخی
ارز چندنرخی زمانی اتفاق میافتد که بانک مرکزی اجازه نمیدهد قیمت دلار بر اساس عرضه و تقاضا در یک نقطه ثابت شود و در عوض، سبدی از قیمتهای مختلف را برای گروههای مختلف تعریف میکند. در اقتصاد ایران، ما با اصطلاحاتی مثل ارز ترجیحی، ارز نیمایی و ارز بازار آزاد روبرو هستیم که هر کدام برای هدف خاصی مثل واردات کالاهای اساسی یا مواد اولیه کارخانهها در نظر گرفته شدهاند تا بهخیال دولت، قیمتها کنترل شود.
این شکاف قیمتی مستقیماً روی جیب شما اثر میگذارد. وقتی فاصله قیمت دلار دولتی با بازار آزاد زیاد میشود، انگیزهای برای رانتخواری ایجاد میگردد؛ یعنی عدهای دلار ارزان میگیرند تا کالا وارد کنند، اما محصول نهایی را با قیمت دلار آزاد به شما میفروشند. این وضعیت نه تنها تورم را مهار نمیکند، بلکه باعث کمبود کالا و هدررفت منابع ارزی کشور میشود که در نهایت فشار آن به شکل گرانی مضاعف روی دوش مصرفکننده نهایی باقی میماند.
چرا الان مهم است
تازهبا انتشار تحلیلهایی درباره ضرورتِ گذار به «نظم توسعهگرا»، بار دیگر لزوم برچیدن نظام ارز چندنرخی در ایران برجسته شده است. از آنجا که شکاف قیمتی بین دلار سهمیهای و آزاد منشأ اصلی رانت و فساد است، کارشناسان معتقدند بدون تکنرخی کردن ارز، هیچ گشایش سیاسی یا توافقی نمیتواند به رشد واقعی اقتصاد و حفظ ارزش دارایی مردم منجر شود.
آخرین اخبار با این مفهوم
تحلیل مسعود نیلی از توافق اسلامآباد-ژنو: گذار از بنبست نظامی به نظم سیاسی توسعهگرا
توافق جدید نتیجه بنبست نظامی و فشار بر بازار انرژی است؛ موفقیت آن به اصلاح نظم سیاسی داخلی بستگی دارد.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵