کمونیسم
کمونیسم در سادهترین تعریف، یعنی حذفِ رقابت و مالکیت فردی. در این سیستم، شما صاحبِ مغازه یا کارخانه خودتان نیستید؛ بلکه همه ابزارهای تولید ثروت متعلق به دولت است. ایده اصلی این است که هیچکس نباید از دیگری ثروتمندتر باشد و دولت باید بر اساس نیاز هر فرد، منابع را تقسیم کند. در این نگاه، بازار و قیمتها نه بر اساس عرضه و تقاضا، بلکه با دستورِ مستقیمِ مرکزِ مدیریتِ کشور تعیین میشوند و رقابت که موتور محرک اقتصاد است، از بین میرود.
اگرچه ایران هرگز یک کشور کمونیستی نبوده، اما ردپای این تفکر در اقتصاد ما پررنگ است؛ مثلاً وقتی دولت برای اکثر کالاها قیمت دستوری تعیین میکند یا وقتی بخش بزرگی از صنایع بزرگ به جای بخش خصوصی در اختیار نهادهای دولتی است، در واقع از الگوهای مدیریت متمرکزِ شبیه به کمونیسم پیروی میشود. در چنین فضایی، انگیزه برای سرمایهگذاری شخصی و خلاقیت کم میشود، چون دولت به جای بازار، برنده و بازنده را تعیین میکند. این موضوع باعث میشود داراییهای مردم به جای رشد در یک بازار آزاد، به تصمیمات دولتی و توزیع یارانهها وابسته بماند.
چرا الان مهم است
تازهبا نزدیکشدن به انتخابات آمریکا، برچسب «کمونیسم» دوباره به ابزاری برای نقد سیاستهای اقتصادی مداخلهجویانه تبدیل شده است. در فضای ایران نیز که همواره اثرات تصمیمات واشینگتن بر بازار ارز و طلا رصد میشود، درک مرز میان رفاه اجتماعی و کنترل دولتی بر داراییهای خصوصی، برای پیشبینی آینده سرمایهگذاریها اهمیت تازهای پیدا کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
بازگشت ترامپ به تاکتیکهای قدیمی؛ چرا شعار «کمونیسم» دیگر کارساز نیست؟
ترامپ برای پوشش ناکامیهای سیاسی خود، به تاکتیکهای قدیمی و بیاثرِ «هراسافکنی کمونیستی» متوسل شده است.
۲۰ تیر ۱۴۰۵