پرده جهل

پرده جهل یک تمرین ذهنی برای رسیدن به انصاف در تصمیم‌گیری است. تصور کنید قرار است قوانین جدیدی برای مالیات یا یارانه‌ها در ایران بنویسید، اما نمی‌دانید پس از اجرای قانون، خودتان در کدام طبقه اجتماعی خواهید بود؛ یک مستأجر در جنوب شهر هستید یا یک مالک بزرگ در شمال شهر. در این حالت، شما ناچارید قانونی بنویسید که اگر در بدترین جایگاه هم قرار گرفتید، زندگی‌تان نابود نشود. این نگاه باعث می‌شود قوانین به نفع کل جامعه باشد، نه فقط یک گروه خاص. در اقتصاد ایران، بسیاری از ناترازی‌ها و رانت‌ها نتیجه نادیده گرفتن این پرده است. اگر سیاست‌گذار خود را پشت پرده جهل تصور می‌کرد، قوانینی مثل توزیع رانت ارزی یا نحوه واگذاری زمین را طوری تنظیم می‌کرد که به جای ایجاد ثروت برای عده‌ای محدود، فرصت رشد را برای همه ایرانی‌ها فراهم کند. این مفهوم به ما می‌گوید که عدالت اقتصادی نه یک شعار، بلکه نتیجه طراحی هوشمندانه قوانینی است که در آن هیچ‌کس بر دیگری برتری پیش‌فرض ندارد.