نئولیبرالیسم
نئولیبرالیسم در سادهترین بیان یعنی دولت باید پایش را از کفش اقتصاد بیرون بکشد و اجازه دهد بازار خودش مسیر را پیدا کند. طرفداران این دیدگاه معتقدند دولت کارفرمای خوبی نیست و باید کارهایی مثل کارخانهداری، تعیین نرخ ارز یا قیمتگذاری دستوری کالاها را به رقابت میان مردم و شرکتها واگذار کند. در این نگاه، رقابت باعث میشود کیفیت کالاها بالا برود و هزینهها در بلندمدت به نفع مصرفکننده کاهش یابد.
در واقعیتِ اقتصاد ایران، هر بار که صحبت از جراحی اقتصادی یا واقعیسازی قیمتها میشود، با این تفکر روبرو هستیم. مثلاً وقتی دولت تصمیم میگیرد یارانه بنزین یا نان را حذف کند تا قیمتها به بازار جهانی نزدیک شود، یا وقتی بحث واگذاری خودروسازان بزرگ به بخش خصوصی مطرح میشود، در حال اجرای اصول این رویکرد است. تأثیر این سیاست روی جیب شما مستقیم است؛ از یک سو ممکن است با حذف یارانهها هزینههای زندگی در کوتاهمدت جهش کند، اما هدف نهایی این است که با حذف رانتهای دولتی و ایجاد رقابت، کیفیت خدماتی که دریافت میکنید بهتر و تورم ناشی از چاپ پول دولت مهار شود.
چرا الان مهم است
تازهنئولیبرالیسم در ایران با واژه «خصوصیسازی» گره خورده است. تکرار ناکامیها در واگذاری کارخانهها و تبدیل شدن این روند به بستری برای توزیع رانت، باعث شده تا دوباره این سوال مطرح شود که آیا عقبنشینی دولت از اقتصاد، به نفع سفره مردم بوده یا صرفاً ثروتهای عمومی را به جیب گروههای خاص سرازیر کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
چرا خصوصیسازی در ایران به «سرزمین عجایب» و بازتولید رانت تبدیل شد؟
خصوصیسازی در ایران بدون اصلاحات ساختاری و حذف قیمتگذاری دستوری، تنها به بازتولید رانت و تقویت نهادهای خصولتی منجر شده است.
۱۰ تیر ۱۴۰۵