مارجینالیسم
مارجینالیسم به زبان ساده یعنی تمرکز روی دانه آخر. در اقتصاد، ارزش هر چیزی را نه مقدار کل آن، بلکه فایدهای تعیین میکند که آخرین واحدِ مصرفشده به ما میرساند. مثلاً وقتی تشنه هستید، لیوان اول آب برایتان حیاتی است، اما لیوان پنجم ارزش ناچیزی دارد. این نگاه به ما میگوید که قیمتها و تصمیمات ما بر اساس همین تغییرِ کوچک در مرحله آخر شکل میگیرند، نه بر اساس ارزشِ کلی و حیاتیِ آن کالا در کلِ زندگی.
در اقتصاد ایران، این مفهوم را زمانی حس میکنید که میخواهید تصمیم بگیرید آیا با باقیمانده پولتان یک ربعسکه دیگر بخرید یا نه. شما به کلِ طلاهای موجود در بازار فکر نمیکنید، بلکه میسنجید که این یک قطعه اضافه، چقدر ریسکِ تورم را برایتان کم میکند. همچنین دولت در تعیین نرخ پلکانی برق یا گاز از همین اصل استفاده میکند؛ یعنی هر چقدر بیشتر از حدِ مجاز مصرف کنید، هزینه واحدِ آخر برایتان گرانتر تمام میشود تا شما را مجبور به صرفهجویی کند. فهمِ مارجینالیسم به شما کمک میکند تا بفهمید چرا گاهی خریدِ یک واحدِ اضافه از یک دارایی، دیگر به صرفه نیست.
چرا الان مهم است
تازهبحثهای اخیر درباره تفاوت زبانِ اقتصاددانان با دیگران، به اهمیت «نگاه نهایی» یا مارجینالیسم در تحلیلها بازمیگردد. در فضای اقتصادی ایران، فهم این موضوع که چرا تصمیمات (از چاپ پول توسط دولت تا خرید طلا توسط مردم) نه بر اساس کل دارایی، بلکه بر مبنای سود و زیان «آخرین واحد» گرفته میشود، کلید درک علت تغییرات ناگهانی قیمتها و رفتار بازار است.
آخرین اخبار با این مفهوم
چرا اقتصاددانان و فیلسوفان به زبان هم سخن نمیگویند؟
تقابل تاریخی اقتصاددانان و فیلسوفان بر سر روششناسی، ریشه در نگاه متفاوت به اراده انسانی و ریاضیسازی علم اقتصاد دارد.
۱۱ شهریور ۱۴۰۵