عقلانیت محدود

در دنیای واقعی، هیچ‌کس یک ابرکامپیوتر نیست که قیمت تمام مغازه‌ها یا آینده دقیق نرخ ارز را بداند. عقلانیت محدود می‌گوید ذهن انسان مرز دارد؛ یعنی وقتی می‌خواهیم تصمیم مالی بگیریم، فقط بخشی از اطلاعات را می‌بینیم و چون عجله داریم یا توان تحلیل همه‌جانبه را نداریم، به جای پیدا کردن بهترین راه ممکن، به دنبال یک راهِ منطقی و در دسترس می‌گردیم. این یعنی ما همیشه به دنبال سود حداکثری نیستیم، بلکه فقط می‌خواهیم در لحظه، نیازمان را به شکلی قابل‌قبول رفع کنیم.

این مفهوم توضیح می‌دهد چرا وقتی قیمت دلار ناگهان جهش می‌کند، بسیاری از مردم بدون تحقیقِ عمیق، دارایی خود را به طلا یا کالاهای سرمایه‌ای تبدیل می‌کنند. در آن لحظه، فرد فرصت یا دانش کافی برای سنجش تمام متغیرهای کلان اقتصادی را ندارد؛ پس بر اساس اطلاعات محدود و برای فرار از کاهش ارزش پول، تصمیمی می‌گیرد که شاید از نظر یک متخصص ایده‌آل نباشد، اما برای او قانع‌کننده است. درک این موضوع به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چرا بازارهای ایران گاهی با یک خبر ساده دچار رفتارهای هیجانی و صف‌های خرید می‌شوند.