حاکمیت مالی

حاکمیت مالی وضعیتی است که در آن اولویت‌های بودجه‌ای دولت، استقلال بانک مرکزی را از بین می‌برد. ساده‌تر اینکه وقتی دولت پول کم می‌آورد، به‌جای اصلاح هزینه‌ها، بانک مرکزی را مجبور می‌کند تا به هر شکلی (مثل استقراض مستقیم یا فشار به بانک‌های تجاری) جورِ این کمبود را بکشد. در این حالت، ابزارهای پولی مثل نرخ بهره، دیگر برای مهار تورم کار نمی‌کنند، چون همه چیز در خدمت تأمین مخارج جاری دولت قرار گرفته است. این موضوع دقیقاً همان جایی است که تورمِ مزمن در ایران از آن ریشه می‌گیرد. وقتی در بودجه سالانه، ردیف‌های خرج زیاد است اما درآمد پایدار (مثل مالیات یا صادرات واقعی) وجود ندارد، حاکمیت مالی رخ می‌دهد؛ یعنی دولت برای پرداخت هزینه‌هایش نقدینگی خلق می‌کند. این نقدینگیِ بدون پشتوانه وارد بازار شده و باعث می‌شود قیمت مسکن، خودرو و مایحتاج روزانه شما مدام بالا برود. در واقع، حاکمیت مالی مالیاتی پنهان است که بابت ناترازی بودجه دولت، از ارزش دارایی‌های شما کسر می‌شود.