تغییر کاربری

در ایران هر قطعه زمین یا ساختمان طبق طرح‌های شهری و کشوری، شناسنامه‌ای دارد که مشخص می‌کند مالک فقط مجاز به انجام چه فعالیتی در آن است. تغییر کاربری زمانی اتفاق می‌افتد که مالک با طی کردن مراحل قانونی در شهرداری یا کمیسیون‌های مربوطه مثل کمیسیون ماده ۵، اجازه می‌گیرد نوع استفاده از ملکش را عوض کند؛ مثلاً خانه‌ای قدیمی را به رستوران تبدیل کند یا در زمین زراعی مجوز ساخت‌وساز بگیرد.

این موضوع مستقیماً با جیب مردم و سرمایه‌گذاران در ارتباط است، چون قیمت ملک در ایران بیش از آنکه به متریال ساخت وابسته باشد، به نوع کاربری آن بستگی دارد. برای مثال، اگر یک زمین کشاورزی در حاشیه شهر مجوز مسکونی بگیرد، ارزش آن یک‌شبه چندین برابر می‌شود. به همین دلیل، تغییر کاربری یکی از پرسودترین و در عین حال پرریسک‌ترین مسیرهای سرمایه‌گذاری در بازار مسکن است.

البته این مسیر همیشه هموار نیست و انجام غیرقانونی آن می‌تواند به جریمه‌های سنگین، پلمب یا حتی تخریب بنا توسط پلیس ساختمان منجر شود. بسیاری از خریداران با وعده دروغین «تغییر کاربری در آینده نزدیک» مبالغ هنگفتی برای زمین‌های قولنامه‌ای پرداخت می‌کنند، در حالی که اگر ضوابط شهرسازی اجازه این تغییر را ندهد، سرمایه آن‌ها در زمینی که اجازه ساخت ندارد قفل خواهد شد.