تعادل نش
تعادل نش یعنی رسیدن به نقطهای که در آن هیچکدام از طرفینِ یک رقابت، انگیزهای برای تغییرِ تنهاییِ رفتار خود ندارند؛ چون میدانند با فرضِ ثابت ماندنِ رفتار دیگران، هر تغییری وضعیتِ خودشان را بدتر میکند. در واقع این یک قفلشدگی است که در آن همه بر اساسِ پیشبینیِ رفتارِ بقیه، در جای خود ثابت ماندهاند و کسی نمیخواهد اولین نفری باشد که بازی را به هم میزند.
در اقتصاد ایران، این مفهوم را میتوان در رقابتِ قیمتگذاریِ فروشگاههای زنجیرهای یا بازار موبایل دید. مثلاً وقتی دو رقیبِ بزرگ میدانند که با کاهشِ قیمت، بلافاصله رقیب هم قیمت را پایین میآورد و در نهایت سودِ هر دو کم میشود، در یک قیمتِ بالا به تعادل میرسند. این تعادل لزوماً به نفعِ مصرفکننده نیست، اما چون هیچکدام ریسکِ تغییر را نمیپذیرند، وضعیت ثابت میماند و باعث میشود قیمتها در بازار علیرغم انتظارِ شما، به راحتی پایین نیاید.
چرا الان مهم است
تازهوقتی از «تله» در حکمرانی یا اقتصاد ایران حرف میزنیم، در واقع با یک تعادل نشِ بد روبهرو هستیم. در این وضعیت، نه دولت و نه مردم نمیتوانند به تنهایی رفتارشان را تغییر دهند، چون میترسند بازنده شوند؛ در نتیجه همه در مسیری میمانند که به بحران ختم میشود. تحلیلهای اخیر نشان میدهد چرا مسائل کوچک در ایران، به دلیل همین بنبستِ رفتاری، به سرعت به بحرانهای بزرگ تبدیل میشوند.
آخرین اخبار با این مفهوم

حکمرانی در تله بحران: چرا مسائل کوچک در ایران به بحرانهای بزرگ تبدیل میشوند؟
نادیده گرفتن تخلفات کوچک، وابستگیهای سیستمی ایجاد میکند که اصلاح آنها را در آینده غیرممکن و پرهزینه میسازد.
۶ مرداد ۱۴۰۵