باطلهبرداری
باطلهبرداری در واقع همان عملیات خاکبرداری عظیم برای رسیدن به گنج است. در معادن بزرگ ایران مثل مس سرچشمه یا سنگآهن چادرملو، مواد معدنی ارزشمند معمولاً زیر لایههای ضخیمی از خاک و سنگهای معمولی دفن شدهاند. برای اینکه بتوان به رگه اصلی رسید و استخراج را شروع کرد، معدنکاران ناچارند ابتدا این حجم عظیم از مواد بیارزش را که به آن «باطله» میگویند، با ماشینآلات سنگین جابهجا کنند.
این فرآیند برای سهامداران بورس و حتی مصرفکننده نهایی اهمیت زیادی دارد؛ چون باطلهبرداری پرهزینهترین بخش فعالیت یک معدن است. وقتی هزینه سوخت، لاستیک کامیونهای معدنی یا قطعات یدکی گران میشود، هزینه باطلهبرداری بالا میرود. این اتفاق مستقیماً سود شرکتهای بزرگ معدنی را در بورس کاهش میدهد و در زنجیره بعدی، باعث گران شدن مواد اولیه صنایعی مثل فولاد و مس و در نهایت افزایش قیمت کالاهای مصرفی در بازار ایران میشود.
چرا الان مهم است
تازهباطلهبرداری، یعنی همان هزینهی سنگینی که معدنکار باید قبل از رسیدن به سنگِ باارزش بپردازد، این روزها به دو دلیل در صدر اخبار است: اول، کمبود مواد ناریه که عملیاتِ آواربرداری را قفل کرده؛ و دوم، تغییر در فرمول حقوق دولتی که قرار است بر اساسِ سختیِ همین باطلهبرداری محاسبه شود تا فشار بر معادنِ عمیقتر کمتر شود.
آخرین اخبار با این مفهوم

اصلاح فرمول حقوق دولتی؛ راهکار نجات معادن از فشار هزینههای عملیاتی
اصلاح فرمول حقوق دولتی معادن بر اساس شرایط واقعی عملیاتی، برای حفظ تداوم تولید و سرمایهگذاری ضروری است.
۶ شهریور ۱۴۰۵
بحران مواد ناریه در معادن؛ چالشهای واردات و انحصار در زنجیره تامین
بوروکراسی گمرکی و انحصار در زنجیره تامین مواد ناریه، عملیات استخراج معادن را با خطر توقف مواجه کرده است.
۳ شهریور ۱۴۰۵
پایان نرخهای یکسان؛ حقوق دولتی معادن بر اساس شرایط واقعی هر معدن محاسبه میشود
حقوق دولتی معادن از حالت نرخ ثابت خارج شده و متناسب با سودآوری، هزینهها و کیفیت ذخیره هر معدن بهطور مجزا تعیین میشود.
۳۱ خرداد ۱۴۰۵