بازار غیررسمی
بازار غیررسمی که در زبان عامیانه به آن «بازار آزاد» هم میگویند، شامل تمام فعالیتهای اقتصادی است که در چارچوبهای اداری و مالیاتی دولت ثبت نمیشوند. این بازار از دستفروشی در مترو گرفته تا معاملات بزرگ ارز در پیادهروهای میدان فردوسی را شامل میشود. ویژگی اصلی این فضا، تعیین قیمت بر اساس چانهزنی و عرضه و تقاضای واقعی است، نه بخشنامهها و قیمتهای مصوب دولتی. برای یک شهروند ایرانی، بازار غیررسمی مهمترین دماسنج اقتصادی است. وقتی فاصله قیمت بین نرخ دولتی و نرخ بازار غیررسمی در کالاهایی مثل خودرو یا دلار زیاد میشود، رانت و واسطهگری شکل میگیرد. در واقع، قیمتهایی که مردم در زندگی روزمره با آن سر و کار دارند (مثل هزینه تعمیرات خانه یا خرید گوشی موبایل) بیشتر از بازار غیررسمی تبعیت میکند تا آمارهای رسمی؛ به همین دلیل، نوسان در این بازار سریعتر از هر جای دیگری روی جیب و معیشت افراد اثر میگذارد.
چرا الان مهم است
تازهشکاف عمیق میان قیمت دولتی و آزاد کالاها در ایران، «بازار غیررسمی» را به رقیبی جدی برای تولید تبدیل کرده است. وقتی سودِ فروشِ سوختِ سهمیهای در بازار سیاه از سختیِ استخراج معدن بیشتر میشود، یعنی انگیزههای اقتصادی به سمت فعالیتهای پنهان منحرف شده است؛ وضعیتی که نشان میدهد ناترازیهای قیمتی چطور داراییهای ملی را از مسیر تولید خارج میکنند.
آخرین اخبار با این مفهوم
پارادوکس سوخت در معادن: وقتی خاموشی لودر از استخراج سنگآهن سودآورتر میشود
سیاستگذاری غلط سوخت، معدنکاری را غیراقتصادی و فروش سهمیه گازوئیل را به گزینهای سودآورتر از تولید تبدیل کرده است.
۲۱ تیر ۱۴۰۵