رؤیافروشی با قیمت دستوری؛ چرا طرح‌های «تورم صفر» موتور تورم را روشن می‌کنند؟

سیاستمداران با طرح‌های پوپولیستی در ظاهر به دنبال رفاه هستند اما در عمل مکانیسم‌های اقتصادی را نادیده می‌گیرند.

شهرداری تهران طرح «تورم صفر» را برای تثبیت قیمت ۱۲ کالای اساسی با سهمیه‌بندی کد ملی اجرا می‌کند.

این طرح شباهت زیادی به اقدام شهردار نیویورک در راه‌اندازی خواربارفروشی‌های یارانه‌ای دارد.

خواربارفروشی‌های ممدانی هزینه‌ها را به مالیات‌دهندگان تحمیل کرده و ارزش اقتصادی را از بین می‌برند.

مدیران شهری بدون صلاحیت فنی در مهار تورم، با دست بردن در قیمت‌ها ژست مدافع محرومان می‌گیرند.

هر دو طرح ماهیتی پوپولیستی دارند و به دنبال کسب محبوبیت سیاسی با مسکن‌های موقت هستند.

تثبیت دستوری قیمت‌ها نه تنها تورم را درمان نمی‌کند، بلکه خود به بنزینی بر آتش تورم تبدیل می‌شود.

عرضه کالا زیر قیمت تعادلی، تقاضای کاذب ایجاد کرده و زنجیره تأمین را ملتهب می‌کند.

جبران کسری بودجه ناشی از این طرح‌ها منجر به خلق پول و جهش دوباره تورم می‌شود.

قانون ناهار مجانی وجود ندارد؛ هزینه‌های تولید و توزیع کالا در هر صورت باید پرداخت شود.

ارزانی مصنوعی در یک نقطه، به معنای فاکتور شدن هزینه آن در نقطه‌ای دیگر است.

مردم بهای این ارزانی را با تنزل کیفیت خدمات شهری و مالیات‌های پنهان می‌پردازند.

مخرب‌ترین اثر این طرح‌ها ایجاد بازار سیاه، رانت و فساد به دلیل شکاف قیمتی است.

شکاف قیمت باعث می‌شود کالاها از سفره خانوار به بازار آزاد و واسطه‌ها منتقل شود.

این طرح‌ها شهروندان را از فعالان اقتصادی مستقل به مستمری‌بگیران سهمیه‌ای تبدیل می‌کنند.

این وابستگی معیشتی باعث می‌شود ناکارآمدی‌های ساختاری اقتصاد پشت صف‌های سهمیه‌بندی پنهان بماند.

سیاست‌مداران با این مسکن‌ها اعتماد عمومی به بازار را از بین برده و فرهنگ رانت‌جویی را ترویج می‌کنند.

پرسش نهایی درباره اخلاقی بودن نظام‌های اجباری در مقابل نظام‌های اقتصادی خنثی و آزاد است.