چرا توافق‌های خارجی در ایران شکست می‌خورند؟ اقتصاد سیاسیِ صلح و جنگ

تجارت فردا در پرونده‌ای ویژه، ریشه‌های شکست توافق‌های بین‌المللی در ایران را بررسی کرده است.

مخالفت با غرب در ایران ریشه‌های تاریخی در جریان‌های سیاسی و روشنفکری پیش از انقلاب دارد.

اندیشه‌های سید قطب و جریان‌های مذهبی، غرب را به عنوان نماد انحطاط و جاهلیت معرفی کردند.

نظریه وابستگی و راه رشد غیرسرمایه‌داری، بدبینی به اقتصاد جهانی را در فضای فکری ایران تقویت کردند.

پس از انقلاب، استقلال اقتصادی به معنای قطع وابستگی به نظام سرمایه‌داری جهانی تعریف شد.

مبارزه با امپریالیسم و گسترش مالکیت دولتی به سیاست‌های عمومی و نظم جدید تبدیل شدند.

بدبینی به غرب به بخشی از ساختار حکمرانی تبدیل شد و جدایی از آن دشوار گشت.

رابطه با آمریکا از یک چالش سیاست خارجی به یک مسئله هویتی تبدیل شده است.

سه گرایش مبارزه‌محور، توسعه‌محور و واقع‌گرای مصلحت‌سنج در مواجهه با صلح وجود دارند.

گرایش مبارزه‌محور، تقابل را هدف می‌داند و هزینه‌های اقتصادی را برای مقاومت می‌پذیرد.

گرایش صلح‌محور، ثبات را پیش‌شرط بهبود اقتصادی و رفاه مردم می‌داند.

گرایش واقع‌گرای مصلحت‌سنج، سیاست‌ها را بر اساس هزینه و فایده ارزیابی می‌کند.

مخالفت با غرب از باور فکری به منبع قدرت و منفعت اقتصادی برای برخی گروه‌ها تبدیل شده است.

اقتصاد تحریم برای برخی واسطه‌ها و انحصارگران فرصت‌های رانت‌جویانه ایجاد کرده است.

صلح نظم موجود را تغییر می‌دهد و منافع گروه‌های ذی‌نفع در تحریم را تهدید می‌کند.

موفقیت راهبردها باید با معیارهای قدرت ملی، انسجام اجتماعی و امید مردم سنجیده شود.