تحلیل مسعود نیلی از توافق اسلام‌آباد-ژنو: گذار از بن‌بست نظامی به نظم سیاسی توسعه‌گرا

امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد-ژنو به عنوان یک نقطه عطف تاریخی و اقتصادی بزرگ برای ایران ارزیابی می‌شود.

گفت‌وگوی مسعود نیلی با تجارت‌فردا به بررسی امکان تغییر مسیر پایدار اقتصاد ایران تحت این توافق می‌پردازد.

نیلی پیش‌تر وقوع درگیری یا توافق جامع را پیش‌بینی کرده بود که هر دو سناریو محقق شدند.

پرسش اصلی این است که آیا توافق فعلی پایدار است یا صرفاً یک آرامش موقت محسوب می‌شود.

استراتژی اولیه آمریکا و اسرائیل بر پایه فروپاشی داخلی ایران در اثر حملات نظامی و نارضایتی بود.

چهار عامل از جمله توان نظامی ایران و تهدید بازار جهانی انرژی، محاسبات طرف مقابل را تغییر داد.

تغییر فاز جنگ به سمت زیرساخت‌های اقتصادی، ریسک فاجعه منطقه‌ای را بالا برد و معادلات را عوض کرد.

گزینه‌های آمریکا محدود شد؛ حمله گسترده‌تر با اولویت‌های ترامپ و هزینه‌های انسانی سازگار نبود.

فشار بازار انرژی و بن‌بست نظامی، طرفین را به سمت آتش‌بس و مصالحه در قالب پرونده هسته‌ای سوق داد.

پایداری توافق به ایجاد موازنه مثبت بستگی دارد، در حالی که اسرائیل یک تهدید خارجی جدی است.

چالش داخلی ایران، تقابل میان نگاه «ایستادگی‌محور» و نگاه «رفاه‌محور» بر پایه صلح و ثبات است.

تفاوت شرایط فعلی با گذشته در واقع‌گرایی تصمیم‌گیران است، اما فقدان نظم در رقابت سیاسی داخلی چالش‌زاست.

ریشه مشکلات اقتصادی مانند تورم و ناترازی انرژی در آشفتگی‌های سیاست داخلی نهفته است.

برندگان توافق مردم و فعالان اقتصادی هستند و بازندگان کسانی‌اند که منافعشان در تداوم تنش است.

آثار اقتصادی توافق به دلیل ماهیت لخت اقتصاد، تدریجی خواهد بود و نباید انتظار تغییر آنی داشت.