معامله وکالتی

معامله وکالتی در واقع یک میان‌بر حقوقی برای جابه‌جایی دارایی‌هاست بدون اینکه در همان لحظه، انتقال قطعی در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود. در این روش، خریدار پول را پرداخت می‌کند و فروشنده در مقابل، یک «وکالت‌نامه بلاعزل» به او می‌دهد تا خریدار بتواند هر زمان که خواست، سند را به نام خودش یا دیگری بزند. این نوع معامله در ایران معمولاً زمانی رخ می‌دهد که سند اصلی ملک آماده نیست (مثل خانه‌های مسکن مهر یا نوساز بدون پایان‌کار) یا خودرو دارای فک پلاک نشده است.

اگرچه این کار سریع و کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما از نظر امنیت مالی لبه تیغ است. بزرگ‌ترین خطر این است که با فوت یا جنون هر یک از طرفین، وکالت‌نامه خودبه‌خود باطل می‌شود و خریدار برای اثبات مالکیت وارد راهروهای دادگاه می‌شود. همچنین چون تا زمان انتقال قطعی، ملک یا خودرو همچنان به نام فروشنده است، اگر فروشنده بدهی مالیاتی یا چک برگشتی داشته باشد، طلبکاران می‌توانند آن دارایی را توقیف کنند، حتی اگر خریدار تمام پول آن را پرداخته باشد.

برای مثال، در بازار خودروی ایران بسیاری برای فرار از هزینه‌های انتقال سند یا مالیات، به معامله وکالتی روی می‌آورند. اما اگر فروشنده قبل از تعویض پلاک فوت کند، خودرو جزو ارثیه او محسوب شده و خریدار برای اثبات حق خود با وراث به مشکل جدی برمی‌خورد. بنابراین، معامله وکالتی هرگز جایگزین سند قطعی نیست و تنها باید به عنوان یک راهکار موقت با در نظر گرفتن تمام جوانب احتیاطی و دریافت مبایعه‌نامه معتبر در کنار وکالت‌نامه استفاده شود.