مابه‌التفاوت ارزی

در اقتصاد ایران که همیشه با چند نرخ متفاوت برای دلار روبرو هستیم، مابه‌التفاوت ارزی همان شکاف قیمتی است که بین این نرخ‌ها وجود دارد. مثلاً وقتی دولت به کالایی ارز ترجیحی یا نیمایی می‌دهد اما قیمت نهایی آن در بازار با دلار آزاد سنجیده می‌شود، این فاصله را مابه‌التفاوت می‌گویند. همچنین این اصطلاح زمانی به کار می‌رود که نرخ ارز در فاصله واردات یک کالا تغییر کند و واردکننده طبق قانون مجبور شود اختلاف قیمت قدیم و جدید را به بانک یا گمرک بپردازد.

این عدد مستقیماً روی قیمت تمام‌شده کالاهایی که می‌خرید اثر می‌گذارد. برای مثال، اگر یک تولیدکننده قطعات را با دلار ارزان وارد کند اما در میانه راه مجبور به تسویه مابه‌التفاوت ارزی با بانک مرکزی شود، این هزینه اضافی را روی قیمت نهایی محصولش می‌کشد و شما آن را گران‌تر می‌خرید. در واقع مابه‌التفاوت ارزی می‌تواند هم منبع درآمدی برای دولت باشد و هم عاملی که باعث می‌شود حتی با وجود تخصیص ارز دولتی، قیمت کالاها در مغازه‌ها با نرخ بازار آزاد به دست شما برسد.