ظرفیت مازاد تولید

ظرفیت مازاد تولید یعنی تواناییِ یک کشور نفتی برای استخراجِ سریعِ بشکه‌هایی که فعلاً در دلِ زمین نگه داشته است. این عدد نشان می‌دهد که اگر همین امروز بازار با کمبود روبرو شود، آن کشور با چه سرعتی می‌تواند شیرهای نفت را باز کند و عرضه را افزایش دهد؛ بدون اینکه نیاز به حفاریِ چاه‌های جدید یا سال‌ها انتظار برای ساخت تأسیسات باشد. در واقع این ظرفیت، مانند موجودیِ انبار یک فروشگاه است که در روزهای شلوغ، مانع از نایاب شدن کالا و جهش قیمت می‌شود.

برای ما در ایران، این مفهوم مستقیماً با قدرت خرید و ثبات اقتصادی گره خورده است. وقتی رقبای منطقه‌ای ظرفیت مازاد بالایی داشته باشند، می‌توانند با زیاد کردن عرضه، قیمت جهانی نفت را پایین بیاورند که نتیجه‌اش کاهش درآمدهای ارزی ایران و احتمالاً گران شدن دلار در بازار داخلی است. در مقابل، بازسازی ظرفیت تولیدِ از دست رفتهٔ ایران در دوران تحریم، یک اهرم قدرت است؛ چرا که به دولت اجازه می‌دهد در صورت هرگونه گشایش سیاسی، بلافاصله درآمد ارزی را جهش داده و از این راه بودجه را تراز و تورم را مهار کند.