رفتار هیجانی

رفتار هیجانی در بازارهای مالی زمانی اتفاق می‌افتد که منطق و استراتژی جای خود را به واکنش‌های لحظه‌ای می‌دهند. در این حالت، معامله‌گر تحت تأثیر جوّ بازار یا اخبار ناگهانی، کنترل اعصاب خود را از دست می‌دهد و بدون بررسی ارزش واقعی دارایی، دست به معامله می‌زند. این وضعیت معمولاً به دلیل دو حس قدرتمند رخ می‌دهد: طمع برای کسب سود سریع در زمان رشد بازار، یا ترسِ فلج‌کننده از دست دادن سرمایه در زمان ریزش قیمت‌ها.

در اقتصاد ایران، این رفتار را بارها در صف‌های خرید دلار یا هجوم به بورس تهران دیده‌ایم. برای مثال، وقتی قیمت خودرو یا طلا ناگهانی بالا می‌رود، بسیاری از افراد از ترسِ گران‌تر شدن، در بالاترین قیمت وارد بازار می‌شوند. برعکس، با کوچک‌ترین تنش سیاسی، عده‌ای از ترسِ سقوط بیشتر، دارایی خود را با ضرر زیاد می‌فروشند. این چرخه‌ی خرید در گرانی و فروش در ارزانی، نتیجه‌ی مستقیم رفتار هیجانی است که سرمایه‌ی خرد مردم را به جای رشد، دچار فرسایش دائمی می‌کند.