رانت اطلاعاتی

رانت اطلاعاتی یعنی یک نفر به دلیل نزدیکی به مراکز قدرت یا تصمیم‌گیری، از خبری باخبر باشد که بقیه مردم از آن بی‌اطلاعند. در دنیای اقتصاد، اطلاعات حکم طلا را دارد و هرکس زودتر از تغییرِ قوانین یا قیمت‌ها باخبر شود، می‌تواند سودی کلان ببرد یا از ضرری بزرگ فرار کند. این نوع درآمد، حاصلِ مهارت یا تولید نیست، بلکه صرفاً نتیجهٔ یک امتیازِ ناعادلانه در دسترسی به محرمانه‌هاست که فضای رقابت را مسموم می‌کند.

در اقتصاد ایران، این موضوع را زیاد در بازار بورس یا خودرو می‌بینیم. مثلاً اگر فردی بداند که قرار است هفته آینده مجوز صادرات برای یک محصول خاص صادر شود، امروز سهام آن شرکت را در قیمت پایین می‌خرد؛ در حالی که مردم عادی به دلیل بی‌خبری، ممکن است همان سهام را بفروشند. وقتی خبر رسمی منتشر و قیمت‌ها جهش می‌کند، صاحب رانت به ثروت بادآورده می‌رسد. این اتفاق باعث می‌شود اعتماد مردم به بازارهای مالی از بین برود و احساس کنند بدون داشتنِ «رابطه»، تلاشِ اقتصادی‌شان به نتیجه نمی‌رسد.