بودجه

بودجه در واقع پیش‌بینی دخل و خرج دولت برای یک سال پیش‌رو است. دولت در این سند به مجلس اعلام می‌کند که قرار است چقدر از راه فروش نفت، دریافت مالیات یا فروش اموالش درآمد کسب کند و این پول‌ها را دقیقاً در چه بخش‌هایی مثل آموزش، بهداشت، دفاع یا پرداخت حقوق بازنشستگان خرج کند. این نوشته نه فقط یک عدد و رقم ساده، بلکه مهم‌ترین سند سیاست‌گذاری کشور است که اولویت‌های دولت را در تقسیم منابع محدود نشان می‌دهد.

برای ما ایرانی‌ها، بودجه یعنی تعیین تکلیف قیمت حامل‌های انرژی، میزان مالیات بر خودرو و مسکن، و مبلغ یارانه نقدی در سال آینده. وقتی درآمدهای پیش‌بینی شده (مثل صادرات نفت) محقق نشود اما هزینه‌ها پابرجا بماند، کسری بودجه اتفاق می‌افتد. دولت برای جبران این چاله معمولاً به استقراض از بانک مرکزی یا سیستم بانکی رو می‌آورد که نتیجه‌اش چاپ پول و تورم است؛ بنابراین یک بودجه ناتراز، مستقیماً با گران شدن کالاها در مغازه‌ها و کوچک شدن سفره مردم ارتباط دارد.