ازخودبیگانگی

این مفهوم زمانی اتفاق می‌افتد که کارگر یا کارمند احساس می‌کند محصولی که می‌سازد یا خدمتی که ارائه می‌دهد، هیچ پیوندی با هویت و نیازهای واقعی او ندارد. در واقع، فرد به جای اینکه از کارش لذت ببرد یا آن را بخشی از رشد خود ببیند، فقط برای زنده‌ماندن و دریافت حقوقی تن به کار می‌دهد که هر روز ارزشش کمتر می‌شود. در این حالت، انسان از توانمندی‌های خلاقانه خود جدا شده و به ابزاری برای چرخاندن چرخ‌های اقتصادی تبدیل می‌شود که سودی برای خودش ندارد. در اقتصاد ایران، ازخودبیگانگی با نوسانات شدید ارزی و تورم گره خورده است. وقتی یک متخصص یا کارگر می‌بیند با وجود سال‌ها تلاش صادقانه، قدرت خریدش برای نیازهای اولیه مثل مسکن کاهش یافته، دچار سرخوردگی می‌شود. او حس می‌کند بازیگر اصلی زندگی‌اش نیست و نیروهای خارج از کنترل بازار مثل قیمت دلار برای آینده‌اش تصمیم می‌گیرند. این وضعیت باعث کاهش بهره‌وری و تمایل به سمت مشاغل کاذب یا مهاجرت می‌شود، چون فرد دیگر معنا و نتیجه‌ای در تلاش سازنده نمی‌بیند.