ارزش دفتری

ارزش دفتری در واقع قیمتِ «روی کاغذِ» یک دارایی یا کل یک شرکت است. وقتی شرکتی دستگاهی می‌خرد یا ساختمانی می‌سازد، قیمت تمام‌شده آن را در دفتر حسابداری ثبت می‌کند و هر سال مبلغی را به عنوان استهلاک از آن می‌کاهد. آنچه در نهایت در ترازنامه باقی می‌ماند، ارزش دفتری است؛ یعنی اگر همین امروز شرکت تمام فعالیتش را متوقف کند و بدهی‌هایش را بپردازد، طبق دفاتر حسابداری چه مقدار دارایی برای سهامداران باقی می‌ماند.

در اقتصاد ایران به دلیل تورم مزمن، ارزش دفتری معمولاً فرسنگ‌ها با ارزش واقعی فاصله دارد. مثلاً کارخانه‌ای را در نظر بگیرید که ۲۰ سال پیش زمینش را خریداری کرده؛ در دفاتر حسابداری قیمت زمین همان عدد قدیمی است، در حالی که ارزش روز آن ممکن است هزار برابر شده باشد. به همین دلیل است که وقتی شرکت‌های بورسی اعلام «تجدید ارزیابی دارایی‌ها» می‌کنند، قیمت سهمشان ناگهان جهش می‌کند؛ چون با این کار، ارزش دفتری را به واقعیتِ بازار نزدیک کرده و ثروتِ پنهان خود را نشان می‌دهند.

برای شما به عنوان سرمایه‌گذار، مقایسه قیمت سهم در بورس با ارزش دفتری آن (نسبت P/B) یک دماسنج مهم است. اگر قیمت بازار سهمی به ارزش دفتری‌اش نزدیک باشد، یعنی شما دارید شرکت را به قیمت دارایی‌های خامش می‌خرید که معمولاً یک فرصت خرید امن محسوب می‌شود. اما اگر قیمت بازار بسیار بالاتر باشد، یعنی شما دارید بابت برند، مدیریت و سودهای آینده آن شرکت پول می‌پردازید، نه فقط بابت زمین و تجهیزاتش.