اثر بومرنگی

اثر بومرنگی یعنی وقتی سیاست‌گذار برای درست کردن یک وضعیت، تصمیمی می‌گیرد که در ظاهر منطقی است، اما چون واکنش طبیعی مردم و بازار را نادیده گرفته، نتیجه دقیقاً برعکس می‌شود. در واقع، فشار آوردن به یک بخش از اقتصاد بدون در نظر گرفتن ریشه‌ها، باعث می‌شود مشکل از جای دیگری و با شدت بیشتر بیرون بزند و دامنِ کل جامعه را بگیرد.

در اقتصاد ایران، این اثر را بارها در «قیمت‌گذاری دستوری» دیده‌ایم. مثلاً وقتی دولت برای حمایت از مردم، قیمت کالایی مثل لبنیات یا خودرو را به زور پایین نگه می‌دارد، تولیدکننده ضرر می‌کند و تولید را کاهش می‌دهد. نتیجه این می‌شود که آن کالا در بازار نایاب شده و مردم مجبور می‌شوند همان را در بازار آزاد با قیمتی بسیار بالاتر بخرند؛ یعنی سیاستی که قرار بود کالا را ارزان کند، عملاً آن را گران‌تر کرد.

شناخت این اثر به شما کمک می‌کند وقتی خبر یک تصمیمِ ناگهانی را می‌شنوید، فریب ظاهرِ آن را نخورید. اثر بومرنگی معمولاً با کاهش قدرت خرید و برهم خوردن ثبات دارایی‌های شما همراه است؛ چون هر جا که بخواهیم با دستور جلوی واقعیت‌های بازار را بگیریم، بومرنگِ تورم یا نایابی در نهایت به معیشت خانواده‌ها برخورد خواهد کرد.