کنترل ترازنامه

هر بانک یک دفتر حساب‌وکتاب به نام ترازنامه دارد که در یک سمت آن بدهی‌ها و در سمت دیگر دارایی‌ها قرار می‌گیرند. وقتی بانکی به شما وام می‌دهد، در واقع دارایی‌اش را بزرگ‌تر کرده و پول جدید خلق کرده است. در سیاست کنترل ترازنامه، بانک مرکزی به هر بانک اجازه نمی‌دهد که از یک حد مشخص (مثلاً ۱.۵ یا ۲ درصد در ماه) بیشتر رشد کند. اگر بانکی از این خط قرمز عبور کند، جریمه می‌شود و باید پول بیشتری را نزد بانک مرکزی بلوکه کند، که این کار قدرت مانور بانک را به شدت کاهش می‌دهد.

این سیاست برای زندگی روزمره شما دو روی سکه دارد؛ از یک سو، وقتی بانک مرکزی ترمز ترازنامه بانک‌ها را می‌کشد، گرفتن وام برای خرید مسکن، خودرو یا سرمایه در گردشِ کسب‌وکارها سخت‌تر و صف‌های وام طولانی‌تر می‌شود. اما از سوی دیگر، این کار باعث می‌شود موتور تولید نقدینگی در شبکه بانکی که یکی از ریشه‌های اصلی گرانی دلار و کالاها در ایران است، کُند شود. در واقع، شما با سختیِ موقت در دریافت تسهیلات، هزینه پرداخت می‌کنید تا در مقابل، ارزش پول ملی و قدرت خریدتان با تورم‌های افسارگسیخته کمتر تخریب شود.