نااطمینانی نایت
همچنین: نااطمینانی نایتین
نااطمینانی نایت به زبان ساده یعنی «نمیدانیم که نمیدانیم». در دنیای اقتصاد، ریسک زمانی است که شما احتمالِ باخت را میدانید، مثل تاس انداختن؛ اما نااطمینانی نایت وقتی است که اصلاً نمیدانید در جعبه چه چیزی منتظر شماست. در این وضعیت، ابهام آنقدر زیاد است که هیچ فرمول ریاضی یا تجربه تاریخی نمیتواند آینده را پیشبینی کند و تحلیلگران هم از ارائه عدد و رقم ناتوان میمانند.
در اقتصاد ایران، این مفهوم را زمانی حس میکنیم که یک قانون ناگهانی یا تنش سیاسیِ پیشبینینشده تمام محاسبات بازار را بههم میریزد. مثلاً وقتی نمیدانید ماه بعد قیمت دلار چقدر میشود، با «ریسک» طرف هستید و شاید با طلا خریدن خود را بیمه کنید؛ اما وقتی نمیدانید فردا ممکن است کلِ ساختار واردات یک کالا ممنوع شود یا نه، با «نااطمینانی نایت» روبرو هستید. اینجاست که سرمایهگذار از ترسِ غافلگیریِ کامل، پولش را از کار تولیدی بیرون میکشد و به داراییهای نقد مثل سکه تبدیل میکند، چون در فضای غبارآلود، حفظِ اصلِ پول مهمتر از سود کردن است.
چرا الان مهم است
تازهدر روزهایی که اقتصاد ایران با سایه سنگین تنشهای سیاسی و تغییر ساختار به سمت وضعیت جنگپذیر روبهروست، «نااطمینانی نایت» بیش از پیش معنا پیدا کرده است. این یعنی فعالان اقتصادی نه با «ریسک» قابل محاسبه، بلکه با ابهام مطلق درباره آینده مواجهاند؛ وضعیتی که در آن حتی نمیتوان احتمالی برای وقوع حوادث در نظر گرفت و این موضوع تصمیمگیری برای خرید دارایی یا سرمایهگذاری را عملاً قفل کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم

پارادایم جدید بقا: گذار اقتصاد ایران به ساختار جنگپذیر و امنیتی
اقتصاد ایران برای بقا در شرایط نااطمینانی دائمی، نیازمند گذار از مدلهای کلاسیک به ساختار کنشی و تابآور است.
۹ شهریور ۱۴۰۵