شوک ارزی

شوک ارزی زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت ارزهای خارجی، به‌ویژه دلار، در یک بازه زمانی بسیار کوتاه جهش بزرگی را تجربه کند. این پدیده در اقتصاد ایران معمولاً ریشه در ناترازی بودجه دولت، کاهش ناگهانی صادرات نفت یا اخبار نگران‌کننده سیاسی دارد. وقتی بازار با کمبود فیزیکی اسکناس مواجه می‌شود یا انتظارات تورمی باعث هجوم مردم برای خرید ارز می‌شود، قیمت از کنترل خارج شده و اصطلاحاً شوک قیمتی رخ می‌دهد.

این اتفاق مستقیماً به سفره و دارایی مردم وصل است؛ چون بخش بزرگی از مواد اولیه کارخانه‌ها و کالاهای مصرفی در ایران وارداتی هستند، شوک ارزی مثل یک موج گرانی به تمام بازارها سرایت می‌کند. برای مثال، وقتی قیمت دلار ناگهان جهش می‌کند، نه فقط کالاهای دیجیتال و خودرو، بلکه حتی محصولات داخلی مثل لبنیات هم به دلیل وابستگی هزینه‌های تولید و بسته‌بندی به نرخ ارز، گران می‌شوند. در این شرایط، ارزش پس‌اندازهای ریالی کاهش یافته و نااطمینانی باعث می‌شود بسیاری از فروشندگان از عرضه کالا خودداری کنند.