سیاست‌های غیربازاری

سیاست‌های غیربازاری زمانی اتفاق می‌افتد که دولت به جای اعتماد به چانه‌زنی آزاد بین خریدار و فروشنده، خودش وارد میدان می‌شود و با ابزارهایی مثل دستور، بخشنامه یا سهمیه‌بندی، چرخ اقتصاد را می‌چرخاند. در این حالت، قیمت‌ها بر اساس هزینه تولید یا میزان تقاضا تعیین نمی‌شوند، بلکه دولت بر اساس مصلحت‌های سیاسی یا اجتماعی، عددی را دیکته می‌کند تا مثلاً از تورم جلوگیری کند یا کالا را ارزان به دست گروه خاصی برساند. این سیاست‌ها مستقیماً با جیب و اعصاب مردم درگیر است. وقتی دولت قیمت خودرو را دستوری پایین نگه می‌دارد، نتیجه‌اش ایجاد صف‌های طولانی قرعه‌کشی و اختلاف قیمت شدید کارخانه با بازار آزاد می‌شود که سودش به جیب دلال می‌رود نه مصرف‌کننده واقعی. یا در بازار ارز، تعیین نرخ‌های ترجیحی باعث می‌شود کالاهای اساسی گاهی نایاب شوند یا با قیمت واقعی به دست مردم نرسند. در واقع، این سیاست‌ها شاید در کوتاه‌مدت جلوی گرانی را بگیرند، اما معمولاً باعث کمبود کالا، رانت‌خواری و در نهایت پرش ناگهانی قیمت‌ها در بلندمدت می‌شوند.