تسهیلات و تعهدات کلان

وقتی یک بانک بخش بزرگی از منابع خود را در قالب وام یا ضمانت‌نامه به یک نفر، یک شرکت یا مجموعه‌ای از شرکت‌های مرتبط (مثل هلدینگ‌های بزرگ) می‌دهد، با مفهوم تسهیلات کلان روبرو هستیم. بانک مرکزی برای جلوگیری از به خطر افتادن پول سپرده‌گذاران، قانونی دارد که بانک‌ها را منع می‌کند تا تمام تخم‌مرغ‌هایشان را در یک سبد نچینند؛ یعنی بانک اجازه ندارد بیش از درصد مشخصی از سرمایه‌اش را تنها به یک مشتری خاص اختصاص دهد.

در اقتصاد ایران، انحراف بانک‌ها در پرداخت این وام‌ها معمولاً به سمت شرکت‌های زیرمجموعه خودشان یا اشخاص بانفوذ است. اگر این بدهکاران بزرگ به هر دلیلی پول را پس ندهند، بانک با بحران نقدینگی مواجه شده و برای جبران آن ناچار به استقراض از بانک مرکزی می‌شود. این فرآیند در نهایت منجر به چاپ پول و تورم می‌شود؛ یعنی وام کلانی که بدون ضابطه به یک نفر داده شده، در واقع از جیب تمام مردم و به قیمت کاهش قدرت خرید آن‌ها تمام شده است.