تحلیل هزینه-فایده

این مفهوم در واقع همان چرتکه‌انداختنِ خودمان است؛ یعنی قبل از اینکه ریالی خرج کنیم، ببینیم در نهایت چیزی که به دست می‌آوریم به چیزی که از دست می‌دهیم می‌ارزد یا نه. در این روش، فقط قیمتِ روی برچسب کالا دیده نمی‌شود، بلکه زمان، انرژی و حتی فرصت‌هایی که با این انتخاب از دست می‌روند هم محاسبه می‌شوند تا مشخص شود یک پروژه یا خرید، واقعاً «سودده» است یا فقط هدر دادنِ منابع. در زندگی روزمره ما ایرانی‌ها، این تحلیل وقتی پررنگ می‌شود که مثلاً می‌خواهیم بین خریدِ خودروی صفر یا سرمایه‌گذاری در طلا تصمیم بگیریم. اینجا هزینه فقط پولِ ماشین نیست، بلکه سودی است که می‌توانستیم از بازار جایگزین بگیریم و نگرفتیم. در سطح کلان هم اگر دولت پروژه‌ای مثل یک سدِ بی‌فایده را می‌سازد که محیط‌زیست را تخریب می‌کند، یعنی تحلیل هزینه-فایده درستی انجام نداده و ثروت ملی را جایی صرف کرده که خروجی‌اش برای سفره و آینده مردم منفی بوده است.