بودجه جاری
بودجه جاری در واقع مخارج «رتق و فتق امور» دولت است. همانطور که یک خانواده هزینههایی مثل قبض برق و خرید نان دارد که برای گذران زندگی ضروری است، دولت هم برای پرداخت حقوق معلمان، پرستاران، نیروهای نظامی و بازنشستگان به این بودجه نیاز دارد. این پول صرف سرمایهگذاری یا ساخت جاده و سد نمیشود، بلکه فقط چرخِ ادارات و سازمانها را در لحظه میچرخاند تا خدمات دولتی متوقف نشود.
در اقتصاد ایران، بودجه جاری به دلیل تورم و تعداد زیاد حقوقبگیران دولتی مدام بزرگتر میشود و بخش اصلی درآمدها را میبلعد. وقتی این هزینهها بالا میرود، دولت مجبور میشود از سهم بودجه عمرانی کم کند؛ یعنی آسفالت خیابانها فرسوده میماند یا ساخت بیمارستانهای جدید متوقف میشود. بدتر از آن، اگر درآمد نفت و مالیات برای این هزینههای اجتنابناپذیر کافی نباشد، دولت با کسری بودجه مواجه شده و با چاپ پول یا استقراض، باعث ایجاد تورمی میشود که مستقیماً قدرت خرید مردم را کاهش میدهد.
چرا الان مهم است
تازهبازخوانی تجربههای تاریخی مدیریت بودجه در ایران، بار دیگر زنگ خطر وابستگی هزینههای روزمره دولت به نفت را به صدا درآورده است. در روزهایی که ناترازی بودجه جاری و تأمین حقوق و دستمزدها به چالش اصلی تبدیل شده، بررسی ریشههای تاریخی نشان میدهد که چطور بلعیده شدن درآمدهای نفتی توسط مخارج جاری، فرصت توسعه زیرساختها را از اقتصاد ایران سلب کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
درسهای تاریخی ابتهاج از مدیریت بودجه و درآمدهای نفتی
روایت تاریخی از چالشهای بودجهای ایران و ضرورت تبدیل درآمد نفت به سرمایهگذاری بهجای هزینههای جاری.
۲۱ مرداد ۱۴۰۵