چرا خاموشی‌ها درمان ناترازی برق نیست؟ ریشه‌یابی بحران در اقتصاد دستوری

ناترازی برق به چالش اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده و اختلاف‌نظرها درباره ریشه‌های آن ادامه دارد.

محمود حکیمی سه عامل اصلی ناترازی را اقتصاد دستوری، قیمت‌گذاری غیرواقعی و برق‌دزدی می‌داند.

ریشه اصلی بحران، سیاست‌هایی است که انگیزه سرمایه‌گذاری در صنعت برق را از بین برده است.

نبود امنیت اقتصادی و قیمت‌های پایین فروش برق، مانع ورود سرمایه‌گذاران به این صنعت شده است.

اختلاف قیمت خرید و فروش برق در بورس انرژی، ارزش واقعی تولید را برای سرمایه‌گذار کاهش می‌دهد.

سرمایه‌گذار منطقی وارد صنعتی نمی‌شود که اختیار فروش محصول و اطمینان از مطالباتش را ندارد.

قیمت پایین برق نسبت به سایر کالاها، انگیزه مشترکان برای مدیریت مصرف را از بین برده است.

تعرفه‌های یارانه‌ای در مناطق گرمسیر، حساسیت مصرف‌کنندگان به صرفه‌جویی را به شدت کاهش داده است.

ناچیز بودن هزینه برق در سبد خانوار، مانع اصلاح الگوی مصرف توسط مشترکان می‌شود.

سوءاستفاده از برق یارانه‌ای برای استخراج غیرمجاز رمزارز، یکی از عوامل تشدیدکننده ناترازی است.

سود بالای استخراج رمزارز، ریسک برخورد قانونی را برای متخلفان توجیه‌پذیر کرده است.

خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده راهکار حل بحران نیستند و فقط توزیع کمبود برق محسوب می‌شوند.

تا زمانی که ظرفیت تولید متناسب با رشد مصرف افزایش نیابد، خاموشی‌ها ادامه خواهد داشت.

دولت در تحقق برنامه توسعه سالانه ۵ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی ناکام بوده است.

تخصیص سوخت ارزان به نیروگاه‌های قدیمی با راندمان پایین، مانع نوسازی و افزایش بازدهی شده است.

اختصاص منابع به نوسازی نیروگاه‌ها و سیکل ترکیبی، می‌توانست بخش بزرگی از ناترازی را حل کند.

تمرکز بیش از حد بر نیروگاه‌های خورشیدی با ضریب بهره‌برداری پایین، جایگزین مناسبی برای نیروگاه‌های حرارتی نیست.

توسعه تجدیدپذیرها ضروری است اما نباید مانع سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های حرارتی با راندمان بالا شود.

اصلاح ساختار اقتصادی برق، تنها راه پایان دادن به بحران مزمن ناترازی و خاموشی‌هاست.