تقویت موتور تورمی نقدینگی

رمزگشایی از پدیده «پول داغ»؛ چرا نقدینگی در ایران تورم‌زاتر شده است؟

سیاستگذاری و اقتصاد کلانبانکداری و سیاست پولی۱۰ تیر ۱۴۰۵ دنیای اقتصاد

افزایش سهم پول نقد در نقدینگی و رشد سرعت گردش آن، قدرت تورم‌زایی ریال را در ایران به شدت افزایش داده است.

چطور ممکن است حجم پول در کشور زیاد شود اما قدرت خرید کل آن پول کمتر از قبل باشد؟

پاسخ را از دستیار بپرس

نکات کلیدی خبر

۱
بررسی آمارهای دهه اخیر نشان می‌دهد نسبت پول به شبه‌پول از ۱۴٪ به ۳۴٪ جهش یافته که به معنای افزایش «پول داغ» در اقتصاد است.
۲
مانده حقیقی نقدینگی کاهش یافته است؛ یعنی تورم با سرعتی بیش از رشد نقدینگی پیش رفته و قدرت خرید پول موجود را بلعیده است.
۳
به دلیل منفی بودن نرخ سود حقیقی، سپرده‌گذاران تمایلی به نگهداری پول در حساب‌های بلندمدت ندارند و دارایی‌های خود را نقد نگه می‌دارند.
۴
سرعت گردش پول افزایش یافته است، به این معنی که هر واحد نقدینگی بیش از گذشته پتانسیل ایجاد تورم در بازارهای دارایی را دارد.
۵
سیاست‌های پولی مانند افزایش نرخ سود تنها در کوتاه‌مدت موثر بوده‌اند و بدون مهار انتظارات تورمی، اثر پایداری بر ترکیب نقدینگی ندارند.

چرا این خبر مهم است؟

وقتی پول «داغ» می‌شود، یعنی مردم ترجیح می‌دهند هیچ ریالی را برای فردا نگه ندارند؛ این رفتار باعث می‌شود هر نوسان کوچکی در اقتصاد بلافاصله به یک موج بزرگ گرانی تبدیل شود.

نکات پنهان خبر

کاهش «مانده حقیقی نقدینگی» که اغلب به اشتباه به عنوان کمبود نقدینگی برای تولید تعبیر می‌شود، در واقع زنگ خطر فرار از ریال است؛ جایی که سرعت گردش پول جایگزین حجم نقدینگی در راندن موتور تورم شده است.

نگاه دیگر

برخی معتقدند کاهش مانده حقیقی نقدینگی ناشی از رکود تولید است و نه لزوماً افزایش سرعت گردش پول؛ لذا تزریق نقدینگی برای حمایت از تولید ضروری است.

منتظر چه باید بود؟

باید منتظر ماند و دید آیا بانک مرکزی می‌تواند با ابزارهای جدید، نرخ سود حقیقی را به محدوده مثبت بازگرداند تا از سیالیت خطرناک نقدینگی کاسته شود.

اگر…؟

اگر انتظارات تورمی به دلیل یک توافق سیاسی کاهش یابد، آیا نقدینگی دوباره به سپرده‌های بلندمدت بازمی‌گردد؟

پاسخ را از دستیار بپرس

پژواک تاریخی

تجربه کشورهای آمریکای لاتین مانند آرژانتین و برزیل نشان داده که در شرایط تورم مزمن، تقاضا برای پول داخلی کاهش یافته و سرعت گردش پول به شدت افزایش می‌یابد.

پرسش‌های باز

پاسخ را از دستیار بپرس

این خبر چگونه به شما اثر می‌گذارد؟

کاوش بیشتر

پاسخ را از دستیار بپرس

بیشترین تاثیر این خبر بر چیست؟

سپرده‌گذاران بانکی
کاهش قدرت خرید به دلیل منفی بودن نرخ سود حقیقی و تمایل به خروج از سپرده‌های بلندمدت.
سیاست‌گذاران پولی
دشواری در کنترل تورم تنها با ابزار نرخ سود به دلیل غلبه انتظارات تورمی.
بازار دارایی‌ها (ارز، طلا، مسکن)
افزایش تقاضا ناشی از تبدیل شبه‌پول به پول نقد برای خرید دارایی‌های سرمایه‌ای.

مفاهیم اقتصادی این خبر

معنای هر مفهوم را در دانشنامه بخوانید
۱

تورم در ایران تنها ناشی از حجم نقدینگی نیست و سرعت گردش پول نقش کلیدی دارد.

۲

کاهش مانده حقیقی نقدینگی نشان‌دهنده افت قدرت خرید ریال و فرار از نگهداری پول نقد است.

۳

انتظارات تورمی باعث کاهش تقاضا برای پول و افزایش سرعت گردش آن، مشابه تجربه آمریکای لاتین می‌شود.

۴

کاهش مانده حقیقی نقدینگی نباید به اشتباه به عنوان کمبود عرضه پول تفسیر شود.

۵

تغییر ترکیب نقدینگی از شبه‌پول به پول، نشانه آشکار افزایش انتظارات تورمی است.

۶

نسبت پول به شبه‌پول در ایران از ۱۴٪ به ۳۴٪ رسیده که فشار تورمی را تشدید می‌کند.

۷

اصطلاح «پول داغ» به معنای افزایش سیالیت نقدینگی و آمادگی آن برای ورود به معاملات است.

۸

پول نقدینگی آماده خرج است، در حالی که شبه‌پول نقدینگی در حال پس‌انداز محسوب می‌شود.

۹

قبل از سال ۹۹، به دلیل تورم پیش‌بینی‌پذیر، تمایل به نگهداری سپرده‌های بلندمدت بیشتر بود.

۱۰

با منفی شدن نرخ سود حقیقی، سپرده‌گذاری جذابیت خود را از دست داده و پول به سمت بازار دارایی‌ها رفت.

۱۱

چرخه تورم بالا و افزایش سهم پول، باعث ورود سریع‌تر نقدینگی به بازارها و تشدید تورم می‌شود.

۱۲

نسبت پول به شبه‌پول نماگری برای سنجش اعتماد مردم به ثبات آینده اقتصاد است.

۱۳

بانک مرکزی از نرخ بهره برای کنترل تورم و ترغیب به سپرده‌گذاری استفاده می‌کند.

۱۴

افزایش نرخ سود می‌تواند با تبدیل پول به شبه‌پول، خریدهای هیجانی و سرعت گردش پول را کاهش دهد.

۱۵

اثر افزایش نرخ سود در اواخر ۱۴۰۱ به دلیل تداوم تورم و نرخ سود حقیقی منفی، ناپایدار بود.

آمار کلیدی

۳۴ درصد
نسبت پول به شبه‌پول در ابتدای سال جاری
۱۴ درصد
نسبت پول به شبه‌پول در ابتدای سال ۱۳۹۵
۲.۵ برابر
میزان رشد نسبت پول به شبه‌پول در کمتر از یک دهه

نهادهای کلیدی خبر

دستیار هوشمند