نفت قرن ۲۱ در خاک ایران؛ آیا تهران می‌تواند انحصار چین در عناصر نادر را بشکند؟

ایران در آستانه انتخابی راهبردی برای ورود به بازار عناصر نادر خاکی و زنجیره ارزش جهانی است.

چین با ۴۸ درصد ذخایر و ۹۰ درصد ظرفیت فرآوری، حاکم مطلق زنجیره تامین جهانی است.

تولید جهانی در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۹۰ هزار تن بوده که سهم عمده آن متعلق به چین است.

داشتن ذخایر بزرگ بدون تکنولوژی فرآوری (مانند برزیل و ویتنام) منجر به قدرت اقتصادی نمی‌شود.

ایران پتانسیل‌های خوبی در کمربند آلپ-هیمالیا و منطقه یزد دارد، اما فاصله تا صنعت رقابتی زیاد است.

کرباسیان معتقد است ایران در اکتشاف این مواد راهبردی دچار جاماندگی جدی شده است.

تحریم‌ها مانع اصلی دسترسی ایران به فناوری‌های نوین معدنی و تجهیزات پیشرفته بوده است.

پروژه‌های تحقیقاتی امیدوارکننده در سال ۹۶ متوقف شدند و فعالیت‌ها با نیاز کشور فاصله دارند.

فلات مرکزی مستعد است اما داده‌های اکتشافی به دلیل کمبود بودجه و تجهیزات، ناقص هستند.

خلأ اصلی، کمبود داده‌های زمین‌شناسی و فناوری‌های تخصصی اکتشاف و آنالیز است.

مقایسه سرمایه‌گذاری کلان آمریکا و چین با ایران، نشان‌دهنده فقدان نگاه راهبردی در داخل است.

بزرگ‌ترین خطر، از دست دادن فرصت‌های آینده یا تبدیل شدن به صرفاً تامین‌کننده مواد خام است.

دهه‌های گذشته به دلیل جنگ، بازسازی و تحریم، فرصت توسعه از درآمدهای نفتی سلب شد.

گشایش‌های سیاسی می‌تواند تا ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده و بخش معدن را متحول کند.

باید از نگاه اغراق‌آمیز پرهیز کرد؛ اولویت فعلی ایران اکتشاف و فناوری‌های فرآوری است.

برخلاف نفت، ایران در عناصر نادر هنوز در نقطه آغاز است و خطر خام‌فروشی جدی است.

موفقیت در این حوزه نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و سرمایه‌گذاری در دانش و تکمیل زنجیره ارزش است.