یارانه متقاطع
یارانه متقاطع یک نوع جابهجایی پنهانِ هزینه است. در این روش، دولت به جای اینکه از بودجه عمومی برای ارزان نگه داشتن یک کالا استفاده کند، قیمت را برای یک گروه از مصرفکنندگان بالا میبرد تا ضررِ ارزانفروشی به گروه دیگر را جبران کند. این کار شبیه این است که یک نانوایی نان را به رستورانها گرانتر بفروشد تا بتواند نانِ مردم عادی را با قیمت کمتری عرضه کند، بدون اینکه از دولت پولی بگیرد. در اقتصاد ایران، این مدل در قیمتگذاری برق، گاز و آب به وضوح دیده میشود. وقتی قبض برق خانه شما ارزان است، بخشی از این ارزانی را کارخانههای فولاد و سیمان با پرداخت تعرفههای بالاتر جبران میکنند. اگرچه این کار در کوتاهمدت به نفع سبد معیشت خانوار است، اما در بلندمدت باعث افزایش هزینه تولید در کشور میشود. وقتی کارخانه هزینه انرژی بیشتری میدهد، قیمت نهایی محصولش را بالا میبرد؛ بنابراین شما ممکن است برق را ارزان بخرید، اما همان هزینه را به صورت تورم روی قیمتِ کالاها یا کاهش سودِ سهامتان در بورس پرداخت کنید.
چرا الان مهم است
تازهبحث داغِ تخصیص بنزین سهمیهای به تاکسیهای اینترنتی، بار دیگر چالش «یارانه متقاطع» را در اقتصاد ایران زنده کرده است. این روزها سوال اصلی این است که آیا ارزان نگه داشتنِ دستوریِ کرایهها از جیبِ منابع ملی، یک حمایتِ هوشمندانه از مصرفکننده است یا صرفاً انتقالِ غیربهینه ثروت که در بلندمدت به ضررِ زیرساختهای انرژی و بودجه عمومی تمام میشود؟
آخرین اخبار با این مفهوم

چرا یارانه بنزین به تاکسیهای اینترنتی، خطای استراتژیک اقتصادی است؟
تخصیص سهمیه بنزین به تاکسیهای اینترنتی، ناکارآمدی اقتصادی را تشدید کرده و با اصول بازار ناسازگار است.
۲ شهریور ۱۴۰۵