کالای آسیب‌رسان

کالای آسیب‌رسان در واقع هر چیزی است که لذت یا فایده‌اش برای خریدار است، اما ضرر و هزینه جانبی‌اش به کل جامعه می‌رسد. وقتی کسی سیگار می‌کشد یا بیش از حد نوشیدنی‌های پرشکر مصرف می‌کند، احتمال بیماری‌اش بالا می‌رود و در نهایت این سیستم درمانی و بودجه عمومی کشور است که باید هزینه‌های سنگینِ درمان یا جبران آسیب‌های محیط‌زیستی آن را بپردازد. به همین دلیل، اقتصاددانان معتقدند قیمت این کالاها نباید ارزان باشد تا مصرف‌کننده نسبت به هزینه‌ای که به جامعه تحمیل می‌کند، مسئولیت مالی بیشتری بپذیرد.

در ایران، هر سال در قانون بودجه فهرستی از این کالاها مثل انواع دخانیات و نوشابه‌های گازدار اعلام می‌شود. اثر مستقیم این تعریف روی جیب شما، اضافه شدن ردیفی به نام «مالیات بر سلامت» یا عوارض خاص است که باعث می‌شود قیمت این کالاها نسبت به تورم عمومی، رشد بیشتری داشته باشد. هدف نهایی این است که با گران شدن این اقلام، تمایل به خرید آن‌ها کمتر شود و درآمد حاصل از آن، صرف تجهیز بیمارستان‌ها یا توسعه ورزش همگانی شود؛ هرچند در واقعیت گاهی این درآمدها صرفاً برای جبران بخشی از کسری بودجه دولت به کار می‌رود.