مجتمع نظامی-صنعتی

مجتمع نظامی-صنعتی به زبان ساده یعنی اتحاد قدرتمند میان ارتش و نیروهای مسلح با شرکت‌هایی که کالاها و خدمات مورد نیاز آن‌ها را تامین می‌کنند. در اقتصاد ایران، این مفهوم فراتر از ساخت اسلحه است؛ در واقع مجموعه‌های بزرگی را شامل می‌شود که در حوزه‌هایی مثل سدسازی، جاده‌سازی، نفت و حتی مخابرات فعالیت می‌کنند و به دلیل نفوذ بالا، بخش عمده‌ای از پروژه‌های کلان دولتی را بدون رقابت معمول با بخش خصوصی در اختیار می‌گیرند.

اهمیت این موضوع برای زندگی مردم در نحوه تقسیم «کیک بودجه» کشور نهفته است. وقتی این مجتمع قدرت زیادی داشته باشد، اولویت تخصیص ارز دولتی و درآمدهای نفتی به جای آموزش یا بهداشت، به سمت پروژه‌های بزرگ این نهادها می‌رود. برای مثال، حضور این مجموعه‌ها در پروژه‌های ساخت‌وساز ملی می‌تواند باعث شود که شرکت‌های کوچک خصوصی ضعیف شوند و شفافیت مالی در قراردادهای عمومی کاهش یابد که در نهایت روی کیفیت خدمات و هزینه‌ای که از جیب مالیات‌دهندگان می‌رود اثر مستقیم دارد.