فیلیباستر

فیلیباستر در واقع یعنی «وقت‌کشیِ قانونی». وقتی گروهی در مجلس با تصویب یک طرح یا لایحه مخالف‌اند اما رای کافی برای شکست دادن آن را ندارند، سعی می‌کنند با حرف زدن‌های طولانی یا استفاده از حفره‌های آیین‌نامه‌ای، جلسه را از رسمیت بیندازند یا رای‌گیری را آنقدر عقب بیندازند که طرف مقابل مجبور به عقب‌نشینی شود. اگرچه این اصطلاح در نظام‌های پارلمانی دنیا مشهور است، اما هدف اصلی آن در همه جا یکسان است: متوقف کردنِ قطار قانون‌گذاری توسط اقلیت.

در اقتصاد ایران، این رفتار معمولاً خودش را در زمان بررسی «لایحه بودجه سالانه» یا «قوانین حساس مالیاتی» نشان می‌دهد. برای مثال، وقتی نمایندگان با ثبت هزاران پیشنهادِ اصلاحیِ جزئی، روند تصویب بودجه را هفته‌ها کِش می‌دهند، نوعی فیلیباستر رخ داده است. این تاخیر مستقیم روی زندگی مردم اثر می‌گذارد؛ چون بلاتکلیفی بودجه یعنی تاخیر در تعیین تکلیف حقوق کارمندان، نوسان در بازارها به دلیل ابهام در سیاست‌های مالی دولت و خوابیدنِ پروژه‌های عمرانی که در نهایت باعث نااطمینانی در فضای کسب‌وکار می‌شود.