ظرفیت نصب‌شده

ظرفیت نصب‌شده در واقع سقفِ توانِ یک کارخانه، پالایشگاه یا نیروگاه را نشان می‌دهد. تصور کنید یک نیروگاه برق مجموعه‌ای از توربین‌ها را دارد که اگر همگی سالم باشند و با تمام قدرت بچرخند، مثلاً هزار مگاوات برق تولید می‌کنند؛ به این عدد ظرفیت نصب‌شده می‌گویند. این شاخص مانند حجم موتور یک خودرو است که پتانسیل نهایی آن را نشان می‌دهد، اما لزوماً به این معنی نیست که خودرو همیشه با حداکثر سرعت حرکت می‌کند.

در اقتصاد ایران، دانستن این مفهوم برای درک علت بحران‌هایی مثل قطعی برق یا گاز ضروری است. ما در آمارها ظرفیت نصب‌شده بالایی داریم، اما به دلیل فرسودگی تجهیزات، گرمای هوا یا نرسیدن گاز به نیروگاه‌ها، تولید واقعی ما همیشه کمتر از این ظرفیت است. برای یک شهروند یا سهام‌دار بورس، تکیه صرف بر عدد ظرفیت نصب‌شده می‌تواند فریب‌دهنده باشد؛ چرا که سودآوری یک شرکت یا پایداری برق خانه‌ها به «تولید عملیاتی» بستگی دارد، نه فقط دستگاه‌هایی که در محل کارخانه نصب شده‌اند اما شاید نیمی از سال خاموش باشند.