ضریب ظرفیت

ضریب ظرفیت به زبان ساده یعنی نسبتِ تولید واقعی یک واحد صنعتی به حداکثر توانی که آن واحد روی کاغذ دارد. تصور کنید یک نیروگاه برق در ایران ساخته شده که می‌تواند در تمام ساعات سال برق تولید کند، اما به دلیل فرسودگی قطعات، نیاز به تعمیرات مداوم یا نرسیدنِ گاز در فصل سرما، فقط نیمی از سال را با قدرت کامل کار می‌کند؛ در این صورت ضریب ظرفیت آن ۵۰ درصد است. این شاخص معیار اصلی سنجش بهره‌وری در زیرساخت‌های کلان انرژی کشور است.

در اقتصاد ایران، پایین بودن این ضریب مستقیماً با ناترازی انرژی و قطعی برق و گاز در تابستان و زمستان گره خورده است. وقتی ضریب ظرفیت نیروگاه‌ها یا پالایشگاه‌های ما به دلیل تکنولوژی قدیمی یا کمبود خوراک پایین می‌آید، هزینه تولید هر واحد انرژی گران‌تر تمام می‌شود. این یعنی سرمایه ملی که می‌توانست صرف رفاه یا توسعه شود، در تجهیزاتِ نیمه‌تعطیل حبس شده است؛ اتفاقی که در نهایت خودش را به شکل تورم ناشی از کمبود انرژی یا فشار بر بودجه دولت برای واردات سوخت نشان می‌دهد.