تشکل‌گرایی

تشکل‌گرایی به زبان ساده یعنی دولت به جای معامله با تک‌تک آدم‌ها یا بنگاه‌ها، با گروه‌های بزرگی مثل صنف‌ها، اتحادیه‌های کارگری و اتاق‌های بازرگانی وارد مذاکره شود. در این سیستم، این تشکل‌ها به نمایندگی از اعضای خود پشت میز می‌نشینند تا در نوشتن قوانین بودجه، تعیین مالیات‌ها یا سهمیه‌بندی منابع با حاکمیت چانه‌زنی کنند. در واقع این گروه‌ها واسطه‌ای هستند تا صدای بخش‌های مختلف اقتصاد به گوش سیاست‌گذار برسد. در اقتصاد ایران، نمونه بارز این موضوع را در جلسات شورای عالی کار برای تعیین حداقل دستمزد یا لابی‌های اتاق بازرگانی برای نرخ ارز صادراتی می‌بینیم. وقتی این تشکل‌ها قدرتمند باشند، می‌توانند با گرفتن امتیازاتی مثل معافیت‌های مالیاتی یا تسهیلات بانکی ارزان برای صنف خود، فضای رقابت را تغییر دهند. برای یک شهروند عادی، نتیجه این چانه‌زنی‌ها خودش را در قیمت نهایی کالاها در بازار یا میزان افزایش حقوق سالانه نشان می‌دهد. اگر این تشکل‌ها فقط به فکر منافع گروهی خاص باشند، ممکن است باعث انحصار شوند و هزینه زندگی را برای بقیه مردم بالا ببرند، اما اگر درست عمل کنند، صدای بخش خصوصی در برابر تصمیمات ناگهانی دولت خواهند بود.