تسویه و پایاپای
وقتی شما با اپلیکیشن بانکی پولی واریز میکنید یا در مغازهای کارت میکشید، در ظاهر تراکنش همان لحظه انجام شده، اما در واقعیت، پول هنوز بین بانکها جابهجا نشده است. «پایاپای» مرحلهای است که در آن سیستمهای مرکزی مثل «پایا» یا «ساتنا»، لیست تمام واریزها و برداشتهای مشتریانِ بانکهای مختلف را بررسی میکنند تا مشخص شود در پایان روز، هر بانک چقدر به بانک دیگر بدهکار یا از آن طلبکار است. «تسویه» هم مرحله آخر است که در آن، بانک مرکزی بر اساس این محاسبات، پول واقعی را از حساب یک بانک برمیدارد و به حساب بانک دیگر میریزد.
دلیل اینکه وقتی ساعت ۱۱ شب حواله «پایا» میزنید، پول صبح روز بعد به حساب مقصد مینشیند، همین چرخههای تسویه است؛ بانکها برای کاهش هزینهها و ترافیک شبکه، تراکنشها را جمع میکنند و در ساعتهای مشخصی از روز بهصورت دستهجمعی تسویه میکنند. اگر این سیستم دقیق کار نکند، اعتماد به چکهای صیادی و کارتهای بانکی از بین میرود. در واقع، سرعت و امنیت این فرآیند است که تعیین میکند شما چقدر سریع میتوانید به پولتان در بانک دیگر دسترسی داشته باشید یا با اطمینان خرید کنید.
چرا الان مهم است
تازهوقتی سایه بحران و تنشهای سیاسی بر بورس تهران سنگینی میکند، بزرگترین دغدغه معاملهگران، امنیتِ نهایی شدنِ خرید و فروشهاست. بحثهای اخیر درباره «مدیریت بحران» نشان میدهد که پایداریِ سیستمهای تسویه و پایاپای چقدر حیاتی است؛ چرا که در اوج نوسانات، این فرآیندِ پشتصحنه است که تضمین میکند پول به حساب فروشنده و سهم به پرتفوی خریدار بنشیند.
آخرین اخبار با این مفهوم
مدیریت بورس در شرایط جنگ؛ چرا ایران به «سند ملی مدیریت بحران» نیاز دارد؟
ایران برای حفظ اعتماد سهامداران در زمان تنشهای نظامی، نیازمند یک پروتکل شفاف و پیشبینیپذیر به نام «سند ملی مدیریت بحران بورس» است.
۲۱ تیر ۱۴۰۵