بازگشت به میانگین

بازگشت به میانگین مثل یک کشِ نامرئی عمل می‌کند که قیمت‌ها را به سمت مرکز می‌کشد. تصور کنید قیمت یک سهم یا نرخ ارز به دلیل اخبار یا هیجان، ناگهان پرواز می‌کند و از واقعیتِ اقتصادی‌اش فاصله می‌گیرد؛ این اصل به ما می‌گوید که این رشدِ تند و تیز همیشگی نیست و قیمت دیر یا زود به سمت معدلِ بلندمدتِ خودش برمی‌گردد. همین اتفاق در زمان سقوط‌های سنگین هم رخ می‌دهد و قیمت‌های بسیار ارزان، دوباره به سمت بالا کشیده می‌شوند تا با ارزش واقعی دارایی هماهنگ شوند.

در اقتصاد ایران، این مفهوم بهترین پادزهر برای رفتارهای هیجانی است. مثلاً در مرداد ۱۳۹۹ که بورس تهران در قله بود، بسیاری با این تصور که رشدِ شارپ ادامه دارد وارد شدند، در حالی که قیمت‌ها از میانگینِ تاریخیِ خود بسیار فاصله گرفته بودند و طبق این اصل، ریزش برای بازگشت به تعادل حتمی بود. در بازار مسکن یا دلار هم وقتی قیمت‌ها جهش‌های غیرعادی می‌کنند، معمولاً بازار وارد دوره رکود یا ثبات می‌شود تا ارزشِ واقعی دوباره با قیمتِ بازار هم‌تراز شود. درک این موضوع به شما کمک می‌کند که در اوجِ گرانی خریدار نباشید و در اوجِ ارزانی، از ترسِ سقوطِ بیشتر، دارایی‌تان را مفت نفروشید.