ظرفیت عملیاتی

ظرفیت عملیاتی در واقع حدِ توانِ واقعی یک شرکت برای تولید یا خدمات‌رسانی است. برخلاف ظرفیت اسمی که عددی روی کاغذ و در شرایط ایده‌آل است، ظرفیت عملیاتی با در نظر گرفتن واقعیت‌هایی مثل زمان استراحت کارگران، تعمیرات دوره‌ای دستگاه‌ها و تعطیلات رسمی محاسبه می‌شود. به زبان ساده، این شاخص می‌گوید یک مجموعه در دنیای واقعی و با امکانات فعلی‌اش، چقدر می‌تواند کار انجام دهد و چقدر از پتانسیل آن بلااستفاده مانده است. در اقتصاد ایران، فاصله بین ظرفیت اسمی و عملیاتی بسیار مهم است. مثلاً وقتی یک کارخانه سیمان یا فولاد به دلیل قطعی برق در تابستان یا کمبود گاز در زمستان نمی‌تواند با تمام توان کار کند، ظرفیت عملیاتی‌اش افت می‌کند. این یعنی هزینه‌های ثابت کارخانه مثل حقوق پرسنل و نگهداری تجهیزات، بین محصولات کمتری تقسیم می‌شود و قیمت تمام‌شده کالا بالا می‌رود. برای شما به عنوان سهام‌دار بورس یا مصرف‌کننده، پایین بودن این ظرفیت به معنای کاهش سودآوری شرکت و احتمالاً کمیاب شدن و گرانی آن کالا در بازار است.